Sometimes yes, sometimes no; Iran’s refusal, America’s insistence, Islamabad ready, expectations…کبھی ہاں، کبھی ناں، ایران کا انکار، امریکہ کااصرار, اسلام آباد تیار , توقعات …گاهی بله، گاهی نه، امتناع ایران، اصرار آمریکا، اسلام آباد آماده، انتظارات …
…(اصغر علی مبارک)…. گاهی بله، گاهی نه، امتناع ایران، اصرار آمریکا، اسلام آباد آماده، در چارچوب آتش بس دو هفتهای که در ۲۲ آوریل ۲۰۲۶ به پایان میرسد، دور دوم مذاکرات بین ایالات متحده و ایران در اسلام آباد بسیار مهم شده است. دور دوم مذاکرات بین ایالات متحده و ایران در اسلام آباد در حال حاضر با عدم قطعیت شدید و وضعیت “گاهی بله، گاهی خیر” روبرو است. در حالی که از یک سو، ایالات متحده تمایلی به برگزاری مذاکرات ندارد، ایران به دلیل محاصره دریایی و رفتار آمریکا فعلاً از شرکت در آنها خودداری کرده است. آخرین وضعیت و انتظارات در این زمینه به شرح زیر است:
اصرار آمریکا: رئیس جمهور دونالد ترامپ تأیید کرده است که هیئت آمریکایی، شامل جرد کوشنر و استیو ویتکوف، برای مذاکره به اسلام آباد رفته است. ایالات متحده خواهان تمدید آتش بس و یک چارچوب دائمی است، اما هشدار داده است که در صورت عدم دستیابی به توافق، زیرساختهای ایران ممکن است هدف قرار گیرد.
تکذیب ایران: خبرگزاری دولتی ایران، ایرنا، گزارشهای مربوط به مذاکرات را به عنوان «بازی رسانهای» رد کرده است. ایران گفته است تا زمانی که محاصره دریایی ایالات متحده در خلیج عمان برداشته نشود و خواستههای مشروع تهران برآورده نشود، پای میز مذاکره نخواهد نشست.
تلاشهای پاکستان: نخست وزیر و فرمانده ارتش پاکستان در روزهای اخیر تماسهای خود را با رهبران منطقهای افزایش دادهاند تا از شکست مذاکرات جلوگیری کنند. امنیت در اسلام آباد، پایتخت، در حالت آمادهباش کامل است و مقدمات ورود هیئتها در حال انجام است.
انتظارات: تحلیلگران میگویند که توافق نهایی، در صورت وجود، بعید است که این هفته حاصل شود. هدف فوری میتواند تمدید آتشبس (احتمالاً تا ۴۵ روز) برای هموار کردن راه برای مذاکرات گستردهتر باشد.
دور دوم مذاکرات بین ایالات متحده و ایران در اسلام آباد پس از آنکه اختلافات جدی بین دو طرف، مذاکرات را با تردید مواجه کرد، لغو شد. شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، با ابراز آمادگی اسلام آباد در سطح جهانی، تصریح کرد که پاکستان کاملاً آماده میزبانی مذاکرات معنادار برای صلح در منطقه است. تمهیدات امنیتی فوقالعادهای در پایتخت اتخاذ شده است.
به گفته اصغر علی مبارک، تحلیلگر ارشد دیپلماتیک پاکستانی و رئیس انجمن خبرنگاران دیپلماتیک پاکستان (DCFP)، آتشبس دو هفتهای در ۲۲ آوریل به پایان میرسد. از سوی دیگر، دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، ایران را تحت فشار قرار داده است تا «برنامه هستهای» خود را به طور دائم کنار بگذارد. هیئت آمریکایی به رهبری جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهور، برای این مذاکرات به اسلام آباد آمده بود تا آتشبس به صلح دائمی تبدیل شود. با این حال، ایالات متحده همچنین بر ادامه محاصره دریایی تنگه هرمز اصرار داشت. باید به خاطر داشت که ایران پس از آتشبس در لبنان، بازگشایی این گذرگاه دریایی مهم را برای همه کشتیهای تجاری اعلام کرده بود، با این حال، فرماندهی مرکزی ارتش ایران صبح شنبه در پاسخ به محاصره دریایی ایالات متحده، دوباره از بسته شدن تنگه هرمز خبر داد. ایران از شرکت در این دور دوم مذاکرات خودداری کرده بود، موضع ایران این بود که تا زمانی که ایالات متحده «محاصره دریایی» خود را لغو نکند، پای میز مذاکره نخواهد آمد. ایران همچنین ایالات متحده را به نقض آتشبس متهم کرده بود که به عنوان میانجی به پاکستان گزارش شده بود. علیرغم نشانههایی مبنی بر عدم شرکت ایران در این مذاکرات، دیپلماسی پشت پرده در اسلام آباد ادامه یافت تا از درگیری احتمالی قبل از مهلت ۲۲ آوریل جلوگیری شود.
“نقطه خستگی” دیپلماسی معمولاً زمانی فرا میرسد که همه راههای مذاکره و گفتگو مسدود شود و طرفین شروع به در نظر گرفتن استفاده از زور یا جنگ به عنوان تنها راه حل کنند. در شرایط جهانی فعلی، به ویژه با توجه به تنشهای بین ایران و آمریکا، این آخرین حد دیپلماسی مرتباً مورد اشاره قرار میگیرد. آتشبس دو هفتهای بین ایران و آمریکا قرار است روز چهارشنبه (۲۲ آوریل ۲۰۲۶) به پایان برسد. کشورهایی مانند ترکیه امیدوارند آن را گسترش دهند زیرا در آن صورت جایگزین دیپلماسی میتواند یک جنگ جدید باشد. مجمع دیپلماسی آنتالیا که در آنتالیا، ترکیه برگزار شد، استدلال کرد که راه حل بحرانهای ناشی از شکست سیستم عدالت جهانی فقط در دیپلماسی مؤثر نهفته است. پاکستان بخشی از دیپلماسی فعال در این وضعیت حساس است. نخست وزیر شهباز شریف دیدگاه پاکستان را در پنل رهبران مجمع آنتالیا ارائه داد که هدف آن جلوگیری از جنگ در منطقه و هموار کردن راه برای صلح است. به گفته تحلیلگران، بیاعتمادی چند دههای بین ایران و آمریکا را نمیتوان در عرض چند ساعت پایان داد. اگر مذاکرات به نتیجه نهایی نرسد، این نقطه دیپلماسی ممکن است به پایان برسد و به یک رویارویی نظامی مستقیم تبدیل شود، همانطور که با مسدود کردن مسیرهای دریایی ایران توسط ارتش آمریکا ادعا شده است.دور دوم مذاکرات بین ایران و آمریکا پس از اظهارات مقامات ایرانی، تردیدهایی را ایجاد کرده است، اما هیچ وقفهای در آمادهسازیهای در حال انجام در اسلامآباد ایجاد نشده است. پیش از ورود هیئت آمریکایی، هواپیماهای آمریکایی همچنان به پایگاه هوایی نورخان در راولپندی میرسند، در حالی که منطقه قرمز اسلامآباد تحت تدابیر شدید امنیتی است. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، اعلام کرده بود که نمایندگانش روز دوشنبه به پاکستان خواهند رسید، اما ایران صبح دوشنبه اعلام کرد که هنوز تصمیمی برای اعزام هیئتی به آمریکا برای دور دوم مذاکرات نگرفته است. علیرغم اظهارات سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، تمهیدات امنیتی برای دور دوم مذاکرات بین آمریکا و ایران در اسلامآباد که احتمالاً در ۲۱ آوریل آغاز میشود، نهایی شده است. در مورد دور دوم مذاکرات بین آمریکا و ایران، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، گفته بود که در صورت دستیابی به توافق بین دو کشور، میتواند از پاکستان بازدید کند. پس از اظهارات او، تمهیدات امنیتی بیشتر شده است. لازم به یادآوری است که دور اول مذاکرات بین آمریکا و ایران در 11 آوریل در هتل سرنا در اسلام آباد برگزار شد و پس از آن، این تمهیدات امنیتی غیرمعمول اکنون به عنوان مقدمات دور دوم احتمالی توصیف میشود. پس از بیانیه دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا مبنی بر عزیمت نمایندگان آمریکا به پاکستان در روز دوشنبه، کاخ سفید به رسانههای آمریکایی تأیید کرده است که جی دی ونس، استیو ویتکوف و جارد کوشنر، معاون رئیس جمهور، در مذاکرات با ایران شرکت خواهند کرد، با این حال، هنوز تأییدیهای در مورد شرکت ایران در دور دوم مذاکرات منتشر نشده است. به گزارش خبرگزاری رسمی ایران «ایرنا»، ایران خواستههای غیرواقعبینانه آمریکا و تغییرات مداوم در مواضع را مانعی برای پیشرفت در مذاکرات خوانده است. مقامات ایرانی محاصره دریایی مداوم توسط آمریکا را نقض آتشبس توصیف کرده و روشن کردهاند که مذاکرات در شرایط فعلی امکانپذیر نیست.
به گزارش خبرگزاری ایرانی «تسنیم»، ایران هنوز تصمیمی برای اعزام هیئت مذاکرهکننده به اسلامآباد نگرفته است و تأکید کرده است که تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا به قوت خود باقی باشد، هیچ مذاکرهای صورت نخواهد گرفت. از سوی دیگر، به گزارش شبکه خبری سیانان آمریکا، کاخ سفید تأیید کرده است که جیدی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، برای دور دوم مذاکرات آمریکا و ایران به پاکستان خواهد آمد. استیو ویتکاف، فرستاده ویژه و جرد کوشنر، داماد رئیس جمهور ترامپ، نیز بخشی از هیئت آمریکایی خواهند بود که هر سه قبلاً در دور اول مذاکرات شرکت داشتند. اگر توافق نهایی با ایران حاصل شود، جیدی ونس، معاون رئیس جمهور، باید به ایالات متحده بازگردد. دلیل این امر، سیاست سرویس مخفی ایالات متحده است که طبق آن از حضور همزمان رئیس جمهور و معاون رئیس جمهور در یک مکان جلوگیری میشود، همین اصل در سفرهای داخلی نیز اعمال میشود. محافل دیپلماتیک، عدم اطمینان در مورد مشارکت طرف مقابل در مذاکرات را علیرغم اعلام رئیس جمهور آمریکا مبنی بر عزیمت هیئت برای مذاکرات، یک رویداد غیرمعمول توصیف کردهاند. رئیس جمهور ترامپ چند روز پیش در بیانیهای در رسانههای اجتماعی اعلام کرده بود که درگیری تقریباً تمام شده است و ایران اکثر خواستههای آمریکا را پذیرفته است، در حالی که ایران در برآورده کردن شرایط خود موفق نبوده است، با این حال، رهبری عالی ایران این بیانیه را دروغ خوانده بود. علیرغم اظهارات متناقض رئیس جمهور ترامپ و عدم اطمینان در مورد مشارکت ایران در مذاکرات، آمادگی کامل در اسلام آباد برای مذاکرات مورد انتظار در حال انجام است. الجزیره همچنین در گزارشی به نقل از مقامات پاکستانی گزارش داده است که مذاکرات بین ایالات متحده و ایران در حال انجام است. آنها گفتند که این نتیجه گیری بر اساس واقعیت های مختلف میدانی و فعالیت های اخیر گرفته شده است. در این گزارش آمده است که دو هواپیمای باری نیروی هوایی ایالات متحده دیروز در پایگاه هوایی نورخان راولپندی فرود آمدند، در حالی که جاده های منتهی به فرودگاه به منطقه قرمز نیز بسته شده است. تمهیدات امنیتی فوق العاده ای در اسلام آباد و اطراف آن مشاهده شد که بر اساس آن رزرو هتل های بزرگ شهر دیروز بسته شد. خدمات اتوبوس مترو در راولپندی و اسلام آباد نیز از ایستگاه PIMS به دبیرخانه پاکستان به طور کامل متوقف شد.قیمت جهانی نفت در معاملات اولیه روز دوشنبه حدود ۵ درصد افزایش یافت که عمدتاً به دلیل نگرانیها در مورد شکست آتشبس بین ایالات متحده و ایران و عدم اطمینان در مورد تجارت در تنگه هرمز بود. اوضاع زمانی بدتر شد که ایالات متحده یک کشتی باری ایرانی را توقیف کرد و احتمال تنشهای مجدد در منطقه را افزایش داد. به گزارش رویترز، نفت خام برنت بریتانیا با ۴.۱۹ دلار (۴.۶ درصد) افزایش به ۹۴.۵۷ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا با ۴.۶۰ دلار (۵.۵ درصد) افزایش به ۸۸.۴۵ دلار در هر بشکه رسید. لازم به ذکر است که هر دو شاخص روز جمعه کاهش عمده ۹ درصدی را ثبت کردند که بزرگترین کاهش یک روزه از ۱۸ آوریل بود. این کاهش پس از آن رخ داد که ایران اعلام کرد تنگه هرمز در طول آتشبس برای کشتیرانی تجاری باز خواهد ماند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، گفت که ایران موافقت کرده است که هرگز تنگه هرمز را که حدود یک پنجم نفت جهان را قبل از جنگ حمل میکرد، نبندد. به گفته جان گو، تحلیلگر کالاهای Spata، چندین نفتکش ظرف ۲۴ ساعت پس از اعلام روز جمعه مبنی بر باز شدن کامل تنگه هرمز توسط سپاه پاسداران مورد حمله قرار گرفته بودند. وی افزود که وضعیت اساسی بازار رو به وخامت است زیرا ۱۰ تا ۱۱ میلیون بشکه تولید نفت خام در روز تحت تأثیر قرار گرفته یا متوقف شده است. لازم به ذکر است که ایالات متحده اعلام کرده است که یک کشتی باری ایرانی را که سعی در شکستن محاصره آن داشت، توقیف کرده است. تهران همچنین گفته است که در مرحله دوم مذاکرات پیشنهادی ایالات متحده که قرار بود قبل از پایان آتش بس دو هفتهای آغاز شود، شرکت نخواهد کرد. از سوی دیگر، طبق دادههای کپلر، بیش از ۲۰ کشتی روز شنبه از تنگه هرمز عبور کردند که حامل نفت خام، گاز مایع، فلزات و کود بودند. این بالاترین میزان ترافیک در هر روز از اول مارس بود. ایالات متحده تیم دور دوم مذاکرات را اعلام کرده است. رئیس جمهور ترامپ در مصاحبهای با نیویورک پست گفت که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه او در امور خاورمیانه، و جرد کوشنر، دامادش، برای مذاکرات به اسلام آباد میروند. یک مقام کاخ سفید گفت که جی دی ونس، معاون رئیس جمهور، نیز برای دور دوم مذاکرات با ایران به اسلام آباد خواهد رفت. لازم به ذکر است که همین چهرهها در دور اول مذاکرات با ایران در هفته گذشته به پاکستان آمدند. پیش از این، ترامپ همچنین گفته بود که ممکن است خودش برای امضای توافق به اسلام آباد برود. ترامپ در پاسخ به سوالی از نیویورک پست در مورد رفتن به پاکستان گفت: “شاید بعداً بروم.” باید ببینیم فردا چه اتفاقی میافتد. از سوی دیگر، صرف نظر از اعلام نام تیم مذاکرات، ایران پاسخ مثبتی در مورد شرکت خود در مذاکرات نداده است. بیانیهای که پس از مکالمه تلفنی شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، با مسعود پیشمرگه، رئیس جمهور ایران، توسط دفتر نخست وزیری منتشر شد، حاکی از آن است که دو رهبر به تفصیل در مورد وضعیت فعلی منطقه گفتگو کردند، اما هیچ جزئیاتی در مورد دور دوم مذاکرات مورد انتظار ایران و آمریکا در پاکستان ارائه نشد. انتظار میرفت دور دوم مذاکرات صلح بین آمریکا و ایران روز دوشنبه آغاز شود. با این حال، وضعیت اکنون نامشخص است و اطلاعات متناقضی در مورد زمان برگزاری مذاکرات احتمالی منتشر میشود.
گفته میشود جی دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، هیئت مذاکره کننده ایالات متحده در پاکستان را رهبری خواهد کرد، همانطور که در دور اول مذاکرات در اوایل این ماه نیز این کار را انجام داد. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، به نیویورک پست گفت که کشتی ونوس امشب به اسلام آباد خواهد رسید. با این حال، سیگنالهای متناقضی از سوی ایران در مورد مذاکرات وجود داشته است که منجر به گمانه زنیهایی مبنی بر اینکه تهران میتواند به دلیل اختلاف بر سر کنترل تنگه هرمز، هر لحظه از مذاکرات خارج شود، شده است. ایالات متحده محاصره دریایی تنگه هرمز را اعمال کرده و یک کشتی باری ایرانی را توقیف کرده است. ایران خواستار لغو محاصره توسط ایالات متحده شده است. این نوع دیپلماسی رفت و برگشت معمولاً پیچیده است و ممکن است در آخرین لحظه تغییر کند. با این حال، این سطح از عدم قطعیت غیرمعمول است. این نشانهای از موانعی است که هر دو طرف در پیشرفت در این مذاکرات و دستیابی به یک توافق صلح پایدار و بلندمدت با آن روبرو هستند.در این مدت، نخست وزیر شهباز شریف و رئیس جمهور ایران مسعود پزشکیان گفتگوی تلفنی داشتند که در آن دو رهبر به تفصیل در مورد وضعیت فعلی منطقه و تلاشهای دیپلماتیک جاری برای صلح بحث و گفتگو کردند. پیش از دور دوم احتمالی مذاکرات بین ایران و ایالات متحده، دو رهبر گفتگوی طولانی حدود ۴۵ دقیقهای داشتند که در آن تنش جاری در منطقه و راهحلهای احتمالی آن مورد بحث قرار گرفت. نخست وزیر شهباز شریف از رهبری ایران تشکر کرد و گفت که تلاشها برای ایجاد اجماع در مذاکرات جاری برای برقراری صلح بسیار مفید بوده است. شهباز شریف همچنین رئیس جمهور ایران را در جریان دیدارهای اخیر خود با رهبران مختلف جهان، از جمله عربستان سعودی، قطر و ترکیه، قرار داد. نخست وزیر همچنین از رهبری ایران به خاطر گفتگوهای سازندهای که در جریان سفر اخیر فیلد مارشال به تهران انجام شد، تشکر کرد. مسعود پیشمرگه، رئیس جمهور ایران، از نخست وزیر شهباز شریف و فیلد مارشال به خاطر تلاشهایشان برای برقراری صلح در منطقه تقدیر و از نقش آنها تشکر کرد. شورای امنیت ملی ایران اعلام کرده است که در حال بررسی «پیشنهادات جدید» دریافتی از ایالات متحده از طریق میانجیگران پاکستانی است، اما تهران به صراحت اعلام کرده است که در روند مذاکرات هیچگونه نرمش یا مصالحهای نخواهد داشت. طبق گزارش رسانهها، در بیانیه صادر شده توسط شورای عالی آمده است که این پیشنهادات در جریان حضور سپهبد عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در تهران مطرح شده است. ایران گفته است که «هیئت مذاکرهکننده نه امتیازی خواهد داد، نه عقبنشینی خواهد کرد و نه ضعف نشان خواهد داد، بلکه کاملاً از منافع ملت ایران دفاع خواهد کرد.» پاکستان به عنوان میانجی اصلی بین دو طرف ظاهر شده و میزبان دور اول مذاکرات هفته گذشته بود که بدون هیچ توافقی پایان یافت. این تحول در حالی رخ میدهد که ایران با استناد به محاصره ادعایی بنادر خود توسط ایالات متحده، از بسته شدن مجدد تنگه هرمز خبر داده است. ایران به صراحت اعلام کرده است که تا پایان کامل جنگ، نظارت و کنترل بر ترافیک تنگه هرمز را حفظ خواهد کرد. به گفته تهران، این تنگه تا زمان لغو تحریمهای ایالات متحده، به صورت مشروط یا حتی محدود باز نخواهد شد. ایران همچنین اعلام کرد که در صورت مجاز بودن تردد دریایی، به کشتیها گواهی عبور داده میشود و هزینههایی برای خدمات امنیتی، ایمنی و زیستمحیطی نیز دریافت خواهد شد. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، به ایران هشدار داد که با تغییر مکرر موضع خود در مورد تنگه هرمز، واشنگتن را «باجگیری» نکند. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا ، یک سازمان بریتانیایی که تجارت دریایی را رصد میکند، اعلام کرد که یک نفتکش در تنگه هرمز، در سواحل شمال شرقی عمان، مورد اصابت گلوله قرار گرفته است. به گفته این سازمان، کاپیتان نفتکش گزارش داده است که دو قایق مسلح که گفته میشود وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران هستند، بدون هشدار به نفتکش او آتش گشودند. این حادثه در حدود 20 مایل دریایی شمال شرقی عمان رخ داده است. اعلام کرد که با وجود تیراندازی، کشتی و خدمه آن در امان هستند. در حادثهای جداگانه در همان منطقه دریایی، یک کشتی کانتینری توسط یک پرتابه ناشناخته که در حدود 25 مایل دریایی شمال شرقی عمان رخ داده است، مورد اصابت قرار گرفت. به گفته این سازمان، این حمله به برخی از کانتینرهای کشتی آسیب رسانده است، اما هیچ آتشسوزی یا خسارت زیستمحیطی گزارش نشده است و هیچ گزارش فوری از تلفات جانی وجود ندارد
….(اصغر علی مبارک )…. کبھی ہاں، کبھی ناں، ایران کا انکار، امریکہ کااصرار,اسلام آباد تیار ، 22 اپریل 2026 کو ختم ہونے والی دو ہفتہ کی جنگ بندی کے تناظر میں امریکہ اور ایران کے درمیان اسلام آباد مذاکرات کا دوسرا دور بہت اہم ہو گیا ہے,اسلام آباد میں امریکہ اور ایران کے درمیان مذاکرات کا دوسرا دور اس وقت شدید غیر یقینی اور “کبھی ہاں، کبھی ناں” کی صورتحال سے دوچار ہے۔ جہاں ایک طرف امریکہ مذاکرات کے لیے بضد ہے، وہیں ایران نے بحری ناکہ بندی اور امریکی رویے کے باعث فی الوقت ان میں شرکت سے انکار کر دیا ہے۔ ایران اور امریکہ کے درمیان مذاکرات کے ممکنہ دوسرے دور سے قبل ایرانی صدر مسعود پزشکیان کا کہنا ہے کہ ’ایرانی کبھی طاقت کے آگے سر نہیں جھکائیں گے۔ ان کا کہنا ہے کہ ایران میں امریکی حکومت کے حوالے سے ’گہرا تاریخی عدم اعتماد‘ پایا جاتا ہے جو کہ اب بھی موجود ہے۔ ایکس پر جاری بیان میں ایرانی صدر کا کہنا ہے کہ بامعنی مذاکرات کی بنیاد وعدوں کی پاسداری پر قائم ہوتی ہے۔ ’امریکی حکام کی جانب سے غیر تعمیری اور متضاد اشارے ایک تلخ پیغام دیتے ہیں؛ وہ ایران کے ہتھیار ڈالنے کے خواہاں ہیں۔ امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ کا کہنا ہے کہ اگر ایران کی نئی قیادت عقلمند ہے تو ایران کا مستقبل خوشحال اور عظیم ہو سکتا ہے۔ ٹروتھ سوشل پر جاری ایک پیغام میں امریکی صدر کا کہنا ہے کہ ایران کے خلاف جنگ کے لیے اسرائیل نے انھیں راغب نہیں کیا اور سات اکتوبر 2023 کے واقعے نے ان کے دیرینہ موقف کو تقویت بخشی کہ ایران کے پاس کبھی بھی جوہری ہتھیار نہیں ہو سکتے۔ اس حوالے سے تازہ ترین صورتحال اور توقعات درج ذیل ہیں:
امریکہ کا اصرار: صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے تصدیق کی ہے کہ امریکی وفد، جس میں جیرڈ کشنر اور اسٹیو وٹکوف شامل ہیں، مذاکرات کے لیے اسلام آباد روانہ ہو چکا ہے۔ امریکہ جنگ بندی میں توسیع اور ایک مستقل فریم ورک کا خواہاں ہے، تاہم اس نے خبردار بھی کیا ہے کہ معاہدہ نہ ہونے کی صورت میں ایران کے انفراسٹرکچر پر حملے کیے جا سکتے ہیں۔
ایران کا انکار: ایران کی سرکاری نیوز ایجنسی IRNA نے مذاکرات کی خبروں کو “میڈیا گیم” قرار دیتے ہوئے مسترد کر دیا ہے۔ ایران کا موقف ہے کہ جب تک خلیج عمان میں امریکی بحری ناکہ بندی ختم نہیں ہوتی اور تہران کے جائز مطالبات تسلیم نہیں کیے جاتے، وہ میز پر نہیں بیٹھے گا۔
پاکستان کی کوششیں: پاکستان کے وزیر اعظم اور آرمی چیف نے حالیہ دنوں میں علاقائی رہنماؤں سے رابطے تیز کر دیے ہیں تاکہ مذاکرات کے عمل کو ٹوٹنے سے بچایا جا سکے۔ دارالحکومت اسلام آباد میں سیکیورٹی ہائی الرٹ ہے اور وفود کی آمد کے لیے تیاریاں مکمل ہیں۔
توقعات: تجزیہ کاروں کے مطابق، اگر مذاکرات ہوتے بھی ہیں تو اس ہفتے کسی حتمی معاہدے کی توقع کم ہے۔ فوری مقصد صرف جنگ بندی کی مدت میں اضافہ (ممکنہ طور پر 45 دن تک) ہو سکتا ہے تاکہ وسیع تر مذاکرات کی راہ ہموار کی جا سکے۔
امریکہ اور ایران کے درمیان اسلام آباد مذاکرات کا دوسرا دور شروع
سے پہلے فریقین کے درمیان پائے جانے والے شدید اختلافات نے ان مذاکرات پر سوالیہ نشان لگا دیئے تھے۔
پاکستان کے وزیر اعظم شہباز شریف نے عالمی سطح پر اسلام آباد کی آمادگی کا اظہار کرتے ہوئے واضح کیا تھا کہ پاکستان خطے میں امن کی خاطر بامقصد مذاکرات کی میزبانی کے لیے مکمل تیار ہے دارالحکومت میں سیکیورٹی کے غیر معمولی انتظامات کیے گئے
سینئر پاکستانی سفارتی تجزیہ کار , صدر ڈپلومیٹک کرسپانڈنٹس فورم آف پاکستان (DCFP) اصغر علی مبارک کے مطابق دو ہفتے کی جنگ بندی 22 اپریل کو ختم ہو رہی ہے, دوسری جانب امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ کی انتظامیہ ایران پر اپنے “جوہری پروگرام” کو مستقل طور پر ترک کرنے کے لیے دباؤ ڈالتی رہی , امریکی وفد، جس کی قیادت نائب صدر جے ڈی وینس کر رہے ہیں، ان مذاکرات کے لیے اسلام آباد پہنچا تھا تاکہ جنگ بندی کو مستقل امن میں بدلا جا سکے، تاہم امریکہ نے آبنائے ہرمز کی بحری ناکہ بندی جاری رکھنے کا اصرار بھی کیا تھا
یاد رہے کہ ایران نے لبنان میں جنگ بندی کے بعد اس اہم بحری گزرگاہ کو تمام تجارتی جہازوں کے لیے کھولنے کا اعلان کیا تھا تاہم ایران کی سینٹرل ملٹری کمانڈ نے ہفتے کی صبح امریکی بحری ناکہ بندی کے جواب میں آبنائے ہرمز دوبارہ بند کرنے کا اعلان کر دیا تھاایران نے مذاکرات کے اس دوسرے دور میں شرکت سے انکار کیا تھا, ایران کا مؤقف رہا تھا کہ وہ اس وقت تک مذاکرات کی میز پر نہیں آئے گا جب تک امریکہ اپنی “بحری ناکہ بندی” ختم نہیں کرتا, ایران نے امریکہ پر جنگ بندی کی خلاف ورزی کا الزام بھی عائد کیا تھا ، جس کی اطلاع پاکستان کو بطور ثالث فراہم کر دی گئی ایران کی جانب سے ان مذاکرات میں شرکت نہ کرنے کے اشارے ملنے کے باوجود اسلام آباد میں بیک چینل سفارت کاری جاری رہی تاکہ 22 اپریل کی ڈیڈ لائن سے قبل کسی ممکنہ تصادم سے بچا جا سکے۔
سفارت کاری یا ڈپلومیسی کا “ختم ہونے والا نقطہ” عموماً اس وقت آتا ہے جب مذاکرات اور گفت و شنید کے تمام راستے مسدود ہو جائیں اور فریقین طاقت کے استعمال یا جنگ کو واحد حل سمجھنے لگیں۔ موجودہ عالمی تناظر میں، خاص طور پر ایران اور امریکہ کے درمیان کشیدگی کے حوالے سے، سفارت کاری کی اس آخری حد کا ذکر کثرت سے کیا جا رہا ہے۔ ایران اور امریکہ کے درمیان جاری دو ہفتوں کی جنگ بندی بدھ (22 اپریل 2026) کو ختم ہونے والی ہے۔ ترکیہ جیسے ممالک اس میں توسیع کے لیے پرامید ہیں کیونکہ اس کے بعد سفارت کاری کا متبادل ایک نئی جنگ ہو سکتی ہے۔ ترکیہ کے شہر انطالیہ میں منعقدہ انطالیہ ڈپلومیسی فورم میں یہ موقف پیش کیا گیا کہ عالمی جسٹس سسٹم کی ناکامی کے باعث بحرانوں کا حل صرف اور صرف مؤثر سفارت کاری میں ہی پوشیدہ ہے۔ پاکستان اس نازک صورتحال میں فعال سفارت کاری کا حصہ ہے۔ وزیر اعظم شہباز شریف نے انطالیہ فورم کے لیڈرز پینل میں پاکستان کا نقطہ نظر پیش کیا، جس کا مقصد خطے میں جنگ کو روکنا اور امن کی راہ ہموار کرنا ہے۔ تجزیہ کاروں کے مطابق، ایران اور امریکہ کے درمیان دہائیوں پر محیط عدم اعتماد کا گھنٹوں میں ختم ہونا ناممکن ہے۔ اگر مذاکرات کسی حتمی نتیجے پر نہ پہنچے تو سفارت کاری کا یہ نقطہ ختم ہو کر براہِ راست عسکری تصادم میں بدل سکتا ہے، جیسا کہ امریکی فوج کی جانب سے ایرانی سمندری راستوں کی ناکہ بندی کے دعوے سامنے آئے ہیں۔ ایران اور امریکہ کے درمیان بات چیت کے دوسرے دور پر تو ایرانی حکام کے بیان کے بعد شکوک کے بادل منڈلانے لگے ہیں لیکن اسلام آباد میں اس تناظر میں جاری تیاریوں میں کوئی کمی نہیں دیکھی گئی ہے۔ امریکی وفد کی آمد سے قبل راولپنڈی کے نور خان ایئربیس پر امریکی طیاروں کی آمد کا سلسلہ جاری ہے تو دوسری طرف اسلام آباد کا ریڈ زون سخت حفاظتی حصار میں ہے۔ امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے اعلان کیا تھا کہ ان کے نمائندے پیر کو پاکستان پہنچ جائیں گے تاہم ایران نے پیر کی صبح کہا ہے کہ اس نے امریکہ سے مذاکرات کے دوسرے دور کے لیے وفد بھیجنے کا ابھی تک فیصلہ نہیں کیا ایرانی دفتر خارجہ کے ترجمان کے اس بارے میں بیان کے باوجود امریکہ اور ایران کے درمیان اسلام آباد میں مذاکرات کے اس دوسرے دور کے حوالے سے سکیورٹی کے انتظامات کو حتمی شکل دے دی گئی ہے جو21 اپریل کو شروع ہونے کا امکان ظاہر کیا جا رہا ہے۔ امریکہ اور ایران کے درمیان مذاکرات کے دوسرے دور کے حوالے سے امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے کہا تھا کہ اگر دونوں ممالک کے درمیان معاہدہ طے پا جاتا ہے تو وہ پاکستان جا سکتے ہیں۔ ان کے اس بیان کے بعد سکیورٹی انتظامات میں مزید اضافہ کر دیا گیا ہے۔ یاد رہے کہ 11 اپریل کو امریکا اور ایران کے درمیان مذاکرات کا پہلا دور اسلام آباد کے سیرینا ہوٹل میں ہوا تھا، جس کے بعد اب ان غیر معمولی سیکیورٹی انتظامات کو ممکنہ دوسرے دور کی تیاریاں قرار دیا جارہا ہے۔امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ کی جانب سے امریکی نمائندوں کی پیر کے روز پاکستان روانگی کے بیان کے بعد وائٹ ہاؤس نے امریکی میڈیا کو تصدیق کی ہے کہ نائب صدر جے ڈی وینس، اسٹیو وٹکوف اور جیرڈ کشنر ایران کے ساتھ مذاکرات میں شرکت کریں گے، تاہم ایران کی جانب سے مذاکرات کے دوسرے مرحلے میں شرکت کے حوالے سے تصدیق تاحال سامنے نہیں آئی ایرانی سرکاری خبر رساں ایجنسی ’ارنا‘ کے مطابق ایران نے امریکا کے غیر حقیقی مطالبات، مؤقف میں مسلسل تبدیلی کو مذاکرات میں پیش رفت کی راہ میں رکاوٹ قرار دیا ہے۔ ایرانی حکام نے امریکا کی جانب سے جاری بحری ناکہ بندی کو جنگ بندی کی خلاف ورزی قرار دیتے ہوئے واضح کیا ہے کہ موجودہ حالات میں مذاکرات ممکن نہیں ہیں۔
ایرانی خبر رساں ایجنسی ’تسنیم‘ کے مطابق ایران نے ابھی تک مذاکراتی وفد کو اسلام آباد روانہ کرنے کا کوئی فیصلہ نہیں کیا ہے اور اس بات پر زور دیا ہے کہ جب تک امریکی بحری ناکہ بندی نافذ رہے گی، کوئی بات چیت نہیں ہوگی۔
دوسری جانب امریکی نشریاتی ادارے سی این این کے مطابق وائٹ ہاؤس نے امریکی نائب صدر جے ڈی وینس کے امریکا ایران مذاکرات کے دوسرے دور کے لیے پاکستان آنے کی تصدیق کی ہے خصوصی ایلچی اسٹیو وٹکوف اور صدر ٹرمپ کے داماد جیرڈ کشنر بھی امریکی وفد کا حصہ ہوں گے، یہ تینوں شخصیات اس سے قبل مذاکرات کے پہلے دور میں بھی شریک تھیں۔ ایران کے ساتھ حتمی معاہدہ طے پانے کی صورت میں صدر ٹرمپ نے پاکستان آنے کا فیصلہ کیا تو اس صورت میں نائب صدر جے ڈی وینس کو امریکا واپس جانا پڑے گا۔ جس کی وجہ امریکی سیکرٹ سروس کی وہ پالیسی ہے جس کے تحت صدر اور نائب صدر کو بیک وقت ایک ہی مقام پر رکھنے سے گریز کیا جاتا ہے، یہی اصول اندرونِ ملک سفر کے دوران بھی لاگو ہوتا ہے۔ سفارتی حلقوں نے امریکی صدر کی جانب سے مذاکرات کے لیے وفد کی روانگی کے اعلان کے باوجود دوسرے فریق کی جانب سے مذاکرات میں شرکت کے حوالے سے غیر یقینی صورت حال کو غیر معمولی واقعہ قرار ہے۔ صدر ٹرمپ نے گزشتہ روز بھی سوشل میڈیا پر ایک بیان میں عندیہ دیا تھا کہ یہ تنازع تقریباً ختم ہو چکا ہے اور ایران نے امریکا کے بیشتر مطالبات تسلیم کر لیے ہیں جب کہ ایران کو اپنی شرائط منوانے میں کامیابی حاصل نہیں ہوئی ہے، تاہم ایرانی اعلیٰ قیادت نے اس بیان کو جھوٹ قرار دیا تھا۔ صدر ٹرمپ کی جانب سے متضاد بیانات اور ایران کی جانب سے مذاکرات میں شرکت کے حوالے سے غیر یقینی صورت حال کے باوجود اسلام آباد میں متوقع مذاکرات کے لیے بھرپور تیاریاں جاری ہیں۔ الجزیرہ نے اپنی بھی ایک رپورٹ میں پاکستانی حکام کے حوالے سے بتایا ہے کہ امریکا اور ایران کے درمیان مذاکرات متوقع ہیں۔ ان کا کہنا تھا کہ یہ نتیجہ مختلف زمینی حقائق اور حالیہ سرگرمیوں کی بنیاد پر اخذ کیا گیا ہے۔ رپورٹ میں بتایا گیا ہے کہ گزشتہ روز امریکی فضائیہ کے دو کارگو طیاروں نے راولپنڈی کے نور خان ایئربیس پر لینڈ کیا جب کہ ایئرپورٹ سے ریڈ زون تک جانے والی سڑکوں کو بھی بند کر دیا گیاہے , اسلام آباد اور اطراف میں سیکیورٹی کے غیر معمولی انتظامات نظر آئے، جس کے تحت شہر کے اہم ہوٹلوں میں گزشتہ روز بکنگ بند کردی گئی ,راولپنڈی اور اسلام آباد میں میٹرو بس سروس کو بھی پمز اسٹیشن سے پاک سیکرٹریٹ تک مکمل طور پر معطل کر دیا گیا عالمی منڈی میں تیل کی قیمتوں میں پیر کے روز ابتدائی ٹریڈنگ کے دوران تقریباً 5 فیصد اضافہ دیکھا گیا ، جس کی بڑی وجہ امریکا اور ایران کے درمیان جنگ بندی کے ٹوٹنے کے خدشات اور آبنائے ہرمز میں تجارتی سرگرمیوں کی غیر یقینی صورتحال بتائی جا رہی ہے۔ یہ صورتحال اس وقت مزید سنگین ہوئی جب امریکا نے ایک ایرانی کارگو جہاز کو قبضے میں لے لیا اور خطے میں کشیدگی دوبارہ بڑھنے کے امکانات پیدا ہو گئے۔ رائٹرز کے مطابق برطانوی برینٹ کروڈ آئل 4.19 ڈالر (4.6 فیصد) اضافے کے ساتھ 94.57 ڈالر فی بیرل تک پہنچ گیا، جبکہ امریکی ویسٹ ٹیکساس انٹرمیڈیٹ کروڈ آئل 4.60 ڈالر (5.5 فیصد) اضافے کے ساتھ 88.45 ڈالر فی بیرل پر ٹریڈ ہوا۔ واضح رہے کہ دونوں بینچ مارکس میں جمعہ کے روز 9 فیصد کی بڑی کمی ریکارڈ کی گئی تھی، جو 18 اپریل کے بعد ایک دن کی سب سے بڑی گراوٹ تھی۔ یہ کمی اس اعلان کے بعد سامنے آئی تھی جب ایران نے کہا تھا کہ جنگ بندی کے دوران آبنائے ہرمز سے تجارتی بحری جہازوں کی آمدورفت کھلی رہے گی۔ امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے اس حوالے سے کہا تھا کہ ایران نے اس بات پر اتفاق کیا ہے کہ وہ آئندہ کبھی آبنائے ہرمز بند نہیں کرے گا، جس کے ذریعے جنگ سے قبل دنیا کے تقریباً پانچویں حصے کی تیل کی سپلائی گزرتی تھی۔ اسپاٹا کموڈٹیز کی تجزیہ کار جون گوہ کے مطابق جمعہ کو آبنائے ہرمز مکمل طور پر کھلے رکھنے کے اعلان کے 24 گھنٹوں کے اندر ہی پاسداران انقلاب کی جانب سے پہلے ہی کئی ٹینکروں پر حملے کیے جا چکے تھے۔ ان کا مزید کہنا تھا کہ مارکیٹ کی بنیادی صورتحال مزید خراب ہو رہی ہے کیونکہ روزانہ 10 سے 11 ملین بیرل خام تیل کی پیداوار متاثر یا بند ہے۔ خیال رہے کہ امریکا نے اعلان کیا تھا کہ اس نے ایک ایرانی کارگو جہاز کو قبضے میں لے لیا جو اس کی ناکہ بندی توڑنے کی کوشش کر رہا تھا تہران نے یہ بھی کہا ہے کہ وہ امریکا کی جانب سے مجوزہ دوسرے مرحلے کے مذاکرات میں شرکت نہیں کرے گا، جو دو ہفتے کی جنگ بندی ختم ہونے سے قبل شروع ہونا تھے۔ دوسری جانب کیپلر کے ڈیٹا کے مطابق ہفتے کے روز 20 سے زائد بحری جہازوں نے آبنائے ہرمز کو عبور کیا تھا، جو خام تیل، مائع پیٹرولیم گیس، دھاتوں اور کھاد لے جا رہے تھے۔ یہ یکم مارچ کے بعد کسی بھی دن سب سے زیادہ ٹریفک تھی۔امریکہ کی جانب سے مذاکرات کے دوسرے دور کے لیے ٹیم کا اعلان کر دیا گیا ہے۔
اخبار نیویارک پوسٹ کو دیے گئے ایک انٹرویو میں صدر ٹرمپ نے بتایا کہ ان کے خصوصی ایلچی برائے مشرقِ وسطیٰ سٹیو وٹکوف اور داماد جیرڈ کشنر مذاکرات کے لیے اسلام آباد جا رہے ہیں۔وائٹ ہاؤس کے ایک عہدیدار نے بتایا کہ ایران کے ساتھ مذاکرات کے دوسرے دور کے لیے نائب صدر جے ڈی وینس بھی اسلام آباد جائیں گے۔یاد رہے کہ گذشتہ ہفتے ایران کے ساتھ مذاکرات کے پہلے دور میں بھی یہی شخصیات پاکستان آئی تھیں۔اس سے قبل ٹرمپ یہ بھی کہہ چکے ہیں کہ وہ معاہدے پر دستخط کے لیے خود بھی اسلام آباد جا سکتے ہیں۔نیویارک پوسٹ کی طرف سے پاکستان جانے کے حوالے سے پوچھے گئے سوال کا جواب دیتے ہوئے ٹرمپ نے بتایا کہ ‘شاید میں بعد میں کسی اور تاریخ کو چلا جاؤں۔ ہمیں دیکھنا پڑے گا کہ کل کیا ہوتا ہے۔’دوسری جانب ایران کی جانب سے مذاکرات کے لیے ٹیم کے ناموں کا اعلان تو دور کی بات، خود مذاکرات میں شرکت کے حوالے سے بھی مثبت جواب نہیں دیا گیا ہے۔ پاکستان کے وزیراعظم شہباز شریف کی ایران کے صدر مسعود پزشکیان سے ٹیلی فون پر بات چیت کے بعد وزیراعظم ہاؤس نے اس گفتگو کا جو اعلامیہ جاری کیا، اس میں یہ تو درج ہے کہ دونوں رہنماؤں نے خطے کی موجودہ صورتحال پر تفصیلی تبادلہ خیال کیا لیکن پاکستان میں ایران امریکہ مذاکرات کے متوقع دوسرے دور سے متعلق کوئی بھی تفصیلات نہیں دی گئیں توقع کی جا رہی تھی کہ امریکہ اور ایران کے درمیان امن مذاکرات کا دوسرا دور سوموار کے روز شروع ہو گا۔ تاہم اب ممکنہ مذاکرات کب ہوں گے اس حوالے سے صورتحال غیر واضح ہے اور متضاد اطلاعات سامنے آ رہی ہیں۔
امریکی نائب صدر جے ڈی وینس کے بارے میں کہا جا رہا ہے کہ وہ پاکستان میں امریکی مذاکراتی وفد کی قیادت کریں گے جیسا کہ رواں ماہ کے آغاز میں مذاکرات کے پہلے دور کے دوران انھوں نے کیا تھا۔ صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے نیو یارک پوسٹ کو بتایا ہے کہ وینس آج رات اسلام آباد پہنچیں گے۔تاہم ایران کی جانب سے مذاکرات کے حوالے سے متضاد اشارے مل رہے ہیں، جس کے باعث یہ قیاس آرائیاں جنم لے رہی ہیں کہ تہران آبنائے ہرمز کے کنٹرول سے متعلق اختلافات کی وجہ سے عین موقع پر مذاکرات سے دستبردار ہو سکتا ہے۔ امریکہ نے آبنائے ہرمز کی بحری ناکہ بندی قائم کر رکھی ہے اور ایک ایرانی مال بردار جہاز کو بھی تحویل میں لے لیا تھا۔ ایران کا مطالبہ ہے کہ امریکہ اپنی ناکہ بندی ختم کرے۔ اس نوعیت کی شٹل ڈپلومیسی عموماً پیچیدہ ہوتی ہے اور اس میں آخری لمحات تک تبدیلیاں ہوتی رہتی ہیں۔ تاہم اس سب کے باوجود غیر یقینی کی یہ سطح کچھ غیر معمولی ہے۔ یہ اس بات کی جانب اشارہ ہے کہ دونوں فریقوں کو ان مذاکرات میں پیش رفت اور کسی پائیدار طویل المدتی امن معاہدے تک پہنچنے کے لیے کتنی بڑی رکاوٹوں کا سامنا ہے۔‘امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ کا کہنا ہے کہ اگر ایران کے نئے رہنما عقلمند ہیں تو ایران کا مستقبل بہت تابناک ہو سکتا ہے۔ اپنے سوشل میڈیا پلیٹ فارم ٹروتھ سوشل پر جاری ایک پیغام میں امریکی صدر کا کہنا ہے کہ ایران کے خلاف جنگ کے لیے اسرائیل نے انھیں راغب نہیں کیا اور سات اکتوبر 2023 کے واقعے نے ان کے دیرینہ موقف کو تقویت بخشی کہ ایران کے پاس کبھی بھی جوہری ہتھیار نہیں ہو سکتے۔ صدر ٹرمپ کا یہ بھی کہنا تھا کہ اگر ایران کی نئی قیادت عقلمند ہے تو ایران کا مستقبل خوشحال اور عظیم ہو سکتا ہے۔ اس سے قبل امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نے کہا تھا کہ اگر اسلام آباد میں امریکہ ایران مذاکرات میں کوئی پیش رفت ہوتی ہے تو وہ خود ایرانی قیادت سے ملاقات کے لیے تیار ہیں۔ صدر ٹرمپ نے امریکی جریدے دی نیو یارک پوسٹ کو بتایا ہے کہ نائب صدر جے ڈی وینس، سٹیو وٹکوف اور جیرد کشنر پر مشتمل امریکی وفد ایران کے ساتھ امن مذاکرات کے لیے پاکستان روانہ ہو گیا ہے اور توقع ہے کہ وہ اگلے چند گھنٹوں میں اسلام آباد پہنچ جائیں گے۔ ’وہ (اسلام آباد وقت کے مطابق) آج رات وہاں پہنچ جائیں گے۔‘ انھوں نے مذاکرات کے حوالے سے شکوک و شبہات دور کرتے ہوئے کہا ہے کہ ہمارے مذاکرات ہونے جا رہے ہیں۔ ’لہذا میں اس وقت فرض کروں گا کہ کوئی بھی کھیل نہیں کھیل رہا ہے۔‘ ان کا مزید کہنا ہے کہ اگر کوئی پیش رفت ہوتی ہے تو وہ سینئر ایرانی رہنماؤں سے ملاقات کے لیے تیار ہیں۔ ’مجھے ان سے ملنے میں کوئی مسئلہ نہیں۔‘ صدر ٹرمپ کا کہنا ہے کہ ’اگر وہ (ایرانی قیادت) ملاقات کرنا چاہتے ہیں تو ہمارے پاس کچھ بہت قابل لوگ ہیں۔۔۔۔ لیکن مجھے ان سے ملنے میں کوئی مسئلہ نہیں۔‘ اس سے پہلے چین کے صدر شی جنپنگ کا کہنا ہے کہ آبنائے ہرمز سے جہازوں کی معمول کی آمدورفت جاری رہنی چاہیے۔ چینی خبر رساں ایجنسی کے مطابق، صدر شی نے یہ بات سعودی عرب کے ولی عہد محمد بن سلمان کے ساتھ ٹیلی فونک گفتگو کے دوران کہی۔ مشرقِ وسطیٰ کی موجودہ صورتحال پر بات کرتے ہوئے شی جنپنگ کا کہنا تھا کہ چین فوری اور جامع جنگ بندی اور عسکری کارروائیوں کے خاتمے کا مطالبہ کرتا ہے اور امن کی بحالی کے لیے کی جانے والی تمام کوششوں کی حمایت کرتا ہے۔ چینی صدر کا کہنا ہے کہ آبنائے ہرمز سے بحری جہازوں کی معمول کے مطابق آمدورفت خطے کے ممالک اور عالمی برادری کے مشترکہ مفاد میں ہے۔
….Sometimes yes, sometimes no, Iran’s refusal, America’s insistence, Islamabad ready, expectations …
….(Asghar Ali Mubarak)…. Sometimes yes, sometimes no, Iran’s refusal, America’s insistence, Islamabad is ready. In the context of the two-week ceasefire ending on April 22, 2026, the second round of talks between the United States and Iran in Islamabad has become very important. The second round of talks between the United States and Iran in Islamabad is currently marked by severe uncertainty and a “sometimes yes, sometimes no” dynamic. While on the one hand, the United States is reluctant to hold talks, Iran has refused to participate in them for the time being due to the naval blockade and American behavior. The latest situation and expectations in this regard are as follows:
America’s insistence: President Donald Trump has confirmed that the American delegation, which includes Jared Kushner and Steve Witkoff, has left for Islamabad for talks. The US wants an extension of the ceasefire and a permanent framework, but has warned that Iran’s infrastructure could be targeted if no deal is reached.
Iran’s denial: Iran’s state news agency IRNA has dismissed reports of talks as a “media game”. Iran has said it will not sit at the table until the US naval blockade in the Gulf of Oman is lifted and Tehran’s legitimate demands are met.
Pakistan’s efforts: Pakistan’s prime minister and army chief have stepped up contacts with regional leaders in recent days to try to prevent the talks from breaking down. Security in the capital, Islamabad, is on high alert, and preparations are underway for the arrival of delegations.
Expectations: Analysts say that a final agreement, if any, is unlikely this week. The immediate goal could be to extend the ceasefire (possibly to 45 days) to pave the way for broader talks.
The second round of talks between the US and Iran in Islamabad was called off after big differences between the two sides cast doubt on the talks. Expressing Islamabad’s readiness at the global level, Pakistani Prime Minister Shahbaz Sharif had made it clear that Pakistan is fully ready to host meaningful talks for peace in the region. Extraordinary security arrangements have been made in the capital.
According to senior Pakistani diplomatic analyst and President of the Diplomatic Correspondents Forum of Pakistan (DCFP), Asghar Ali Mubarak, the two-week ceasefire is ending on April 22. On the other hand, the administration of US President Donald Trump has been pressuring Iran to permanently abandon its “nuclear program”. The US delegation, led by Vice President JD Vance, had arrived in Islamabad for these talks so that the ceasefire could be converted into a permanent peace. However, the US also insisted on continuing the naval blockade of the Strait of Hormuz. It should be remembered that Iran had announced the opening of this important sea passage to all commercial ships after the ceasefire in Lebanon; however, Iran’s Central Military Command announced the closure of the Strait of Hormuz again on Saturday morning in response to the US naval blockade. Iran had refused to participate in this second round of talks. Iran’s position was that it would not come to the negotiating table until the US lifted its “naval blockade”. Iran had also accused the US of violating the ceasefire, which was reported to Pakistan as a mediator. Despite indications that Iran would not participate in these talks, back-channel diplomacy continued in Islamabad to avoid a possible clash before the April 22 deadline.
The “exhaustion point” of diplomacy usually comes when all avenues for negotiations are blocked, and the parties begin to consider the use of force or war as the only solution. In the current global context, especially with regard to tensions between Iran and the US, this last limit of diplomacy is being mentioned frequently. The two-week ceasefire between Iran and the US is set to end on Wednesday (April 22, 2026). Countries like Turkey are hopeful of expanding it because the alternative to diplomacy could then be a new war. The Antalya Diplomacy Forum held in Antalya, Turkey, argued that the solution to crises due to the failure of the global justice system lies only in effective diplomacy. Pakistan is part of active diplomacy in this delicate situation. Prime Minister Shahbaz Sharif presented Pakistan’s perspective at the Antalya Forum’s Leaders’ Panel, which aims to prevent war in the region and pave the way for peace. According to analysts, the decades-long mistrust between Iran and the US cannot be ended in hours. If the talks do not reach a final conclusion, this point of diplomacy may end and turn into a direct military confrontation, as has been claimed by the US military’s blockade of Iranian sea routes. The second round of talks between Iran and the US has raised doubts after the statements of Iranian officials, but there has been no let-up in the preparations underway in Islamabad. Ahead of the arrival of the American delegation, American planes are continuing to arrive at the Nur Khan Airbase in Rawalpindi, while Islamabad’s Red Zone is under tight security. US President Donald Trump had announced that his representatives would reach Pakistan on Monday, but Iran said on Monday morning that it had not yet decided to send a delegation to the US for the second round of talks. Despite the statement of the Iranian Foreign Office spokesperson, security arrangements have been finalized for the second round of talks between the US and Iran in Islamabad, which is likely to start on April 21. Regarding the second round of talks between the US and Iran, US President Donald Trump had said that if an agreement is reached between the two countries, he could visit Pakistan. Security arrangements have been further increased after his statement. It should be remembered that the first round of talks between the US and Iran was held on April 11 at the Serena Hotel in Islamabad, after which these unusual security arrangements are now being described as preparations for a possible second round. After US President Donald Trump’s statement that US representatives would leave for Pakistan on Monday, the White House has confirmed to US media that Vice President JD Vance, Steve Witkoff, and Jared Kushner will participate in the talks with Iran; however, confirmation regarding Iran’s participation in the second round of talks has not yet come out. According to the Iranian official news agency ‘IRNA’, Iran has called the US’s unrealistic demands and continuous changes in position an obstacle to progress in the talks. Iranian officials have described the ongoing naval blockade by the US as a violation of the ceasefire and made it clear that negotiations are not possible under the current circumstances.
According to the Iranian news agency Tasnim, Iran has not yet decided to send a negotiating delegation to Islamabad and has emphasized that there will be no talks as long as the US naval blockade remains in force.
On the other hand, according to the American broadcaster CNN, the White House has confirmed that US Vice President JD Vance will come to Pakistan for the second round of US-Iran talks. Special envoy Steve Witkoff and President Trump’s son-in-law Jared Kushner will also be part of the US delegation, all three of whom were previously involved in the first round of talks. If a final agreement is reached with Iran, then Vice President JD Vance will have to return to the United States. The reason for this is the US Secret Service’s policy under which the president and vice president are avoided in the same place at the same time; the same principle applies during domestic travel. Diplomatic circles have described the uncertainty regarding the other side’s participation in the talks despite the US President’s announcement of the delegation’s departure for the talks as an unusual event. President Trump had indicated in a statement on social media the other day that the conflict was almost over and Iran had accepted most of the US demands, while Iran had not succeeded in meeting its conditions; however, the Iranian top leadership had called this statement a lie. Despite the contradictory statements by President Trump and the uncertainty regarding Iran’s participation in the talks, full preparations are underway in Islamabad for the expected talks. Al Jazeera has also reported in a report quoting Pakistani officials that talks between the US and Iran are expected. They said that this conclusion has been drawn on the basis of various ground realities and recent activities. The report states that two US Air Force cargo planes landed at Rawalpindi’s Nur Khan Airbase yesterday, while the roads leading from the airport to the Red Zone have also been closed. Extraordinary security arrangements were seen in Islamabad and its surroundings, under which bookings were closed in major hotels in the city yesterday. Metro bus service in Rawalpindi and Islamabad was also completely suspended from the PIMS station to the Pak Secretariat.Global oil prices rose about 5 percent in early trading on Monday, largely due to concerns about a breakdown in a ceasefire between the United States and Iran and uncertainty over trade in the Strait of Hormuz. The situation worsened when the United States seized an Iranian cargo ship, raising the possibility of renewed tensions in the region. According to Reuters, British Brent crude oil rose $4.19 (4.6 percent) to $94.57 a barrel, while US West Texas Intermediate crude oil rose $4.60 (5.5 percent) to $88.45 a barrel. It should be noted that both benchmarks had recorded a major decline of 9 percent on Friday, which was the biggest one-day drop since April 18. The decline came after Iran said that the Strait of Hormuz would remain open to commercial shipping during the ceasefire. US President Donald Trump said Iran had agreed never to close the Strait of Hormuz, which carries about a fifth of the world’s oil, before the war. According to Spata Commodities analyst Jon Goh, several tankers had already been attacked by the Revolutionary Guards within 24 hours of the announcement on Friday that the Strait of Hormuz would be fully open. He added that the fundamental situation in the market was worsening as 10 to 11 million barrels of crude oil production per day were affected or shut down. It should be noted that the US had announced that it had seized an Iranian cargo ship that was trying to break its blockade. Tehran has also said that it will not participate in the second phase of talks proposed by the US, which were to begin before the end of the two-week ceasefire. On the other hand, according to Kepler data, more than 20 ships crossed the Strait of Hormuz on Saturday, carrying crude oil, liquefied petroleum gas, metals, and fertilizers. This was the highest traffic on any day since March 1. The US has announced the team for the second round of talks. In an interview with the New York Post, President Trump said that his special envoy for the Middle East, Steve Witkoff, and son-in-law Jared Kushner are going to Islamabad for the talks. A White House official said that Vice President JD Vance will also go to Islamabad for the second round of talks with Iran. It should be noted that the same figures came to Pakistan during the first round of talks with Iran last week. Earlier, Trump had also said that he may go to Islamabad himself to sign the agreement. Responding to a question from the New York Post about going to Pakistan, Trump said, “Maybe I will go at a later date.” We will have to see what happens tomorrow. On the other hand, let alone announcing the names of the team for the talks, Iran has not given a positive response regarding its participation in the talks itself. The statement issued by the Prime Minister’s House after Pakistani Prime Minister Shahbaz Sharif’s telephone conversation with Iranian President Masoud Peshmerga states that the two leaders discussed the current situation in the region in detail, but no details were given regarding the expected second round of Iran-US talks in Pakistan. It was expected that the second round of peace talks between the US and Iran would begin on Monday. However, the situation is now unclear, and conflicting information is emerging regarding when the possible talks will take place.
US Vice President JD Vance is being said to be leading the US negotiating delegation in Pakistan, as he did during the first round of talks earlier this month. President Donald Trump told the New York Post that Venus will arrive in Islamabad tonight. However, there have been conflicting signals from Iran about the talks, leading to speculation that Tehran could walk out of the talks at any moment due to differences over control of the Strait of Hormuz. The United States has imposed a naval blockade of the Strait of Hormuz and has seized an Iranian cargo ship. Iran has demanded that the United States lift its blockade. This type of shuttle diplomacy is usually complicated and subject to last-minute changes. However, this level of uncertainty is unusual. It is an indication of the obstacles both sides face in making progress in these talks and reaching a lasting, long-term peace agreement. During this time, Prime Minister Shahbaz Sharif and Iranian President Masoud Peshkeshian had a telephone conversation, in which the two leaders discussed in detail the current situation in the region and the ongoing diplomatic efforts for peace. Before the possible second round of talks between Iran and the United States, the two leaders had a long conversation for about 45 minutes, in which the ongoing tension in the region and its possible solutions were discussed. Prime Minister Shahbaz Sharif thanked the Iranian leadership and said that efforts to build consensus in the ongoing talks for the establishment of peace have proven to be very helpful. Shahbaz Sharif also informed the Iranian President about his recent meetings with various world leaders, including Saudi Arabia, Qatar, and Turkey. The Prime Minister also thanked the Iranian leadership for the constructive discussions held during the recent visit of the Field Marshal to Tehran. Iranian President Masoud Peshmerga praised Prime Minister Shahbaz Sharif and the field marshal for their efforts to establish peace in the region and thanked them for their role. Iran’s National Security Council has said that it is reviewing the “new proposals” received from the United States through Pakistani mediators, but Tehran has made it clear that there will be no leniency or compromise in the negotiation process. According to media reports, the statement issued by the Supreme Council said that these proposals came up during the presence of Pakistan’s Army Chief Field Marshal Asim Munir in Tehran. Iran has said that “the negotiating delegation will neither make any concessions, nor retreat, nor show weakness, but will fully defend the interests of the Iranian nation.” Pakistan has emerged as the central mediator between the two sides and hosted the initial round of talks last week, which ended without any agreement. The development comes as Iran has announced the re-closure of the Strait of Hormuz, citing an alleged US blockade of its ports. Iran has made it clear that it will maintain surveillance and control over traffic in the Strait of Hormuz until the war is completely over. According to Tehran, the strait will not be opened conditionally or even limitedly until US sanctions are lifted. Iran also said that if maritime traffic is allowed, ships will be issued transit certificates, and fees for security, safety, and environmental services will also be charged. US President Donald Trump warned Iran not to “blackmail” Washington with its frequently changing stance on the Strait of Hormuz issue. The United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO), a British organization that monitors maritime trade, said that an oil tanker was shot at in the Strait of Hormuz, off the northeast coast of Oman. According to the agency, the captain of the tanker reported that two gunboats allegedly affiliated with Iran’s Revolutionary Guard Corps opened fire on his tanker without warning. The incident occurred about 20 nautical miles northeast of Oman. The UKMTO said that despite the shooting, the ship and its crew were safe. In a separate incident in the same sea area, a container ship was hit by an unknown projectile, which occurred about 25 nautical miles northeast of Oman. According to the agency, the attack damaged some containers on the ship, but there was no fire or environmental damage reported, and there were no immediate reports of any casualties.
